09120368440

چگونه با نوشتن قرارداد نرم افزاری در تولید و فروش نرم افزار برباد نرویم؟

 

شاید بنظرت عجیب باشد که یک برنامه نویس باید از قوانین حقوقی و قرارداد نرم افزاری هم سر در بیاورد.

بگذار اینطور بهت بگویم :

برنامه نویس موفق شدن، این است که علاوه بر یادگیری برنامه نویسی بتوانی از در تجارت برنامه نویسی هم پیروز باشی.

خب با خواندن مقاله “راه های کسب درآمد از برنامه نویسی“، تو می توانی انتخاب کنی که با توجه به روحیات خود چطور می خواهی از برنامه نویسی به درآمد برسی.

اما در این مقاله می خواهم تصور کنی که پروژه ات را گرفته ای، با مشتری به توافق رسیده ای و در نقطه ای ایستاده ای که باید قرارداد ببندی.

کتاب ۳۳ استراتژی جنگ می گوید ، تجارت یک میدان جنگ است و مثل هر جنگ دیگری هرکس برای منافع خودش می جنگد. برای پیروزی در این جنگ علاوه بر دانش مذاکره و فروش لازم است بدانی چه چیزی حق تو است و چه چیزی حق طرف مقابل تو.

“حق تو و حق طرف مقابلت” مساله ای است که در قرارداد در مورد آن صحبت می شود.

قرار داد چیزی نیست که تو بخاطر بدبینی نسبت به هم تیمی ها، شریکت و یا مشتری ات به آن نیاز داری.

بلکه به آن نیاز داری تا بتوانی در زندگی ات آرامش داشته باشی.

به تو اطمینان می دهم که در ادامه یاد بگیری چطور قرار داد بنویسی، اساسا مالک نرم افزار کیست و چرا باید قرارداد بنویسی.

 لبه تیغ در تولید و فروش نرم افزار دقیقا کجا است ؟

اگر درست به عنوان نگاه کنی می بینی که نوشته ام “تولید” و “فروش” نرم افزار.

تو در یک پروژه نرم افزاری با توجه به نقشت ممکن است با افراد مختلف در ارتباط باشی. بنابراین با توجه به نقشت باید از حق و حقوق خودت خبر داشته باشی.

مثلا اگر مدیر پروژه باشی یعنی شخصی هستی که  در پروژه با یک تیم و کارفرما (مشتری) در ارتباطی.

مدیر پروژه بیشتر از هر شخص دیگری در پروژه به لبه تیغ نزدیک است و تقریبا بیشتر از بقیه افراد در یک پروژه باید  قوانین حقوقی را بشناسد.

چراکه مدیر پروژه کسی است که به پای میز مذاکره می رود، با مشتری یا اعضای تیم به توافق می رسد و قرارداد را تنظیم می کند.

هرچیزی مثل مالکیت نرم افزار، تاریخ تحویل پروژه، کارهایی که در پروژه قرار است انجام شود یا مبلغ پروژه در این قرار داد نوشته می شود.

این قرارداد چیزی است که مشتری و تیم تولید نرم افزار به آن تکیه خواهند زد و بر اساس آن جلو می روند.

چگونه قرارداد نرم افزاری بنویسیم ؟

متن یک قرارداد در مورد باید ها و نباید ها ، حق و حقوق طرفین معامله صحبت می کند.

برای اینکه یک قرارداد بنویسی کافی است چهارچوب زیر را رعایت کنی! یک بدنه قرارداد به شکل زیر است:

نمونه قرارداد نرم افزاری

 

نرم افزار مالِ چه کسی است ؟

نقش برنامه نویس در تولید نرم افزار پررنگ تر بنظر می رسد. تا بوده همین بوده و دلیل آن بزرگ بودن بخش پیاده سازی (implementation) نرم افزار است.

در برخی پروژه هایی که انجام می دادم بعضی از برنامه نویس ها تصورشان این بود که مالک نرم افزار هستند.

حس مالک نرم افزار بودن به این خاطر بود که گاهی ساعت ها مشغول کد زدن می شدند.

فکر می کنم همین ساعت ها کدنویسی باعث می شد افراد دیگری که در پروژه بودند را فراموش کنند.

هر پروژه نرم افزاری چهار فاز اصلی دارد:

  • تحلیل
  • طراحی
  • پیاده سازی
  • تست

یک یا چند نفر هم برای اجرای هر فاز کار می کردند.

مثلا در تیم تولید نرم افزار به جز خودم که پیمانکار بودم افراد دیگری مثل مدیر بانک، تحلیل گر هم وجود داشتند. در فیلم  زیر اعضای یک پروژه نرم افزاری نشان داده شده است.

مثلا فرض کن که آقای X سفارش نرم افزار فروش سبزیجات را به تیم نرم افزاری تو داده است.

در این سوال که نرم افزار مال چه کسی است کلمه مال به معنی مالکیت مادی و معنوی است. بنابراین نرم افزار محصولی است که می تواند متعلق به چند نفر باشد اما حقوق مادی و معنوی باید رعایت شود.

مالکیت مادی برای شخصی است که پروژه را سفارش داده و برای آن سرمایه گذاری کند و بقیه افراد تنها مبلغی به نام دستمزد دریافت خواهند کرد. گرچه قطعا مالکیت معنوی به آنها تعلق خواهد گرفت.

از طرف دیگر ممکن است بعد از آماده شدن نرم افزار، شخصی بیاید و نرم افزار را بخرد این شخص چه حقی از نرم افزار دارد؟

بنابراین این موارد بهتر است در قرارداد ذکر شود.

دانستن یا ندانستن قوانین حقوقی تولید و فروش نرم افزار، چه فرقی به حال تو دارد؟

چه بسیار افرادی هستند که ذاتا انسان های خوبی هستند اما به دلیل اینکه قوانین حقوقی در تولید و فروش نرم افزار را نمی دانند، ناخواسته حق دیگران را می خورند.

به عنوان یک مدیر پروژه اولین باری که اهمیت قوانین حقوقی را زمانی متوجه شدم که پروژه تمام شده بود و مشتری، سورس کد نرم افزار را می خواست. همینجا بود که با قوانین مالکیت های مادی و فکری آشنا شدم.

یکبار دیگر هم وقتی بود که می دیدم شرکت های نرم افزاری بزرگ از لایسنس نرم افزار هم درآمد دارند.

پرس و جو کردم و متوجه شدم که می شود محدودیت های بهره برداری ایجاد کرد و به درآمد بیشتری رسید.

وعده وعیدهایی که به مشتری می دهی یکی دیگر از موقعیت هایی است که باید خیلی حواست را به آن جمع کنی.

این وعده وعیدها دقیقا در فاصله بین ایجاد روابط عمومی تا زمان تولید محصول داده می شود.

خودمانی بگویم جایی که جوگیر بشوی و قول هایی بدهی که بعدا نتوانی آن را انجام بدهی آن وقت است که پوستت کنده خواهد شد.

مثلا فرض کن برای تولید یک نرم افزار به صد میلیون تومان سرمایه گذاری کرده باشد و از تو چیزی مثل فیسبوک بخواهد.

تو هم مزه گرفتن پروژه زیر دندانت باشد و قبول کنی.

هر وقت چنین پیشنهادی به تو شد قبلش باید خوب فکر کنی.

آیا پروژه ای به بزرگی فیسبوک را می توان با صد میلیون تومان انجام داد؟

آیا امکانات آن را داری ؟ آیا نیرو آن را داری؟

و شاید حتی مشتری هم از روی جوگیر شدن چنین پیشنهادی به تو داده باشد.

با پرسش این سوال های خوب از خودت و پیدا کردن جواب های آنها ریسک های پروژه را مهار می کنی.

اما اگر غیر از این شد، احتمال هر چیزی را بده، مثل دعوا.

قرارداد یکجورهایی باعث می شود همه روی قول خودشان بایستند و اگر یکی از طرفین به تعهدش پایبند نبود بتوان کار را پیگیری کرد.

یا یکجورهایی از “کــــــــــــــشمکش” جلوگیری می کند.

جالب اینجاست که وکلا و قضات در مورد قوانین حقوقی نرم افزار اطلاعاتی ندارند.

شکایت کردن در مورد تولید نرم افزار به دستگاه قضایی وقت تلف کردن است.

نتیجه گیری

قوانین حقوقی مختلفی که یاد میگیری را در قالب قرارداد پیاده سازی می کنی تا در نهایت یک پروژه به خوبی و خوشی به پایان یابد.

بیا اگرهایی که با نوشتن قوانین حقوقی برروی کاغذی به نام قرارداد اتفاق می افتد را با هم نگاه کنیم.

اگر قرارداد نرم افزاری داشته باشی:

  •  به دیگران باج اضافه نمی دهی
  • دیگران تو را تهدید نمی کنند
  • بدون دغدغه به کار خود ادامه خواهی داد
دیدگاه کاربران
  • عرفان سعدی 13 دسامبر 2019

    همیشه کسایی هستن که فکرمیکنن میتونن به دیگران کمک کنن ولی جز ایمیل مارکتینگ و جذب و فروش( پکیج اینی که من بهت میگم درسته) هیچ سودی به هیچکس نمیتونن برسونن شما به ۱ دلیل از نظر من منتفی هستید اونم اینه که اگه برنامه نویس بودید هیچ وقت به فروش آموزش رو نمیاوردید و شخصیت یه برنامه نویس واقعی خیلی قدرتمند تر از یه معلم هست ! پس شمااونی نیستید که میتونه به دیگران کمک کنه شما همونی هستید که چند ملیون مشابهش توی نت وجود داره.

    • محسن مدحج 27 دسامبر 2019

      به چه دلیل فکر می کنید نمی تونیم؟

  • حمیدرضا 13 دسامبر 2019

    خب این که قرارداد داشتن خوبه رو فکر کنم همه میدونن ولی تو این به اصطلاح مقاله هیچ بعد حقوقیی از مسئله بحث نشده بود.
    یا حالتهای قرارداد توضیح داده نشده بود.
    یا حتی ما چند تا نمونه قرارداد نرم افزاری ندیدیم که بفهمیم چجوری از کش مکش جلوگیری میکنه.
    و این که گفته بودید وکلا هیچ چی از قراردادهای نرم افزاری نمیدونن پس اگه یکی بزنه زیر همه چی چی کار کنیم؟
    خب نه وکلا چیزی میدونن و نه دادگاه ها به گفته ی شما اهمیت میدن.

    • محسن مدحج 27 دسامبر 2019

      برای همین ناآگاهی ها بهتر است با قرارداد خوب از خودتون و محصولاتتون محافظت کنید

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برنامه نویسی یا کد بازی ؟

بیش از 10000 نفر در خانواده آکادمی برنامه نویسی مدحج عضو شده اند و بجای کدبازی، میخواهند ماهیانه سفارش پروژه بگیرند و درآمد داشته باشند.
دوست داری وارد خانواده ما شوی ؟

.